Patmo ƒe Nyagblɔɖila Kpukpui Srɔ̃gblɔ: “ Eye nusrɔ̃lawo dometɔ ɖeka, si Yesu lɔ̃na la, via ɖe ekɔme ” (Yohanes 13:23).
Nuxexlẽ si wona:
The Acts of the Apostles, axa 539–556.
“Le Kristo ƒe dziƒoyiyi megbe la, Yohanes tsi tre ɖi abe dɔwɔla nuteƒewɔla veviedonula ene na Aƒetɔ la.”— The Acts of the Apostles, axa 546.
1. NUSRƆ̃LA SI YESU LƆ̃ Kwa, Da 17
a. Kpɔɖeŋu kawoe ɖe alesi nusrɔ̃la Yohanes te ɖe Yesu ŋui fia? Mateo 17:1; Marko 14:33; Luka 8:51 .“Edze abe [Yohanes] kpɔ dzidzɔ ɖe Kristo ƒe xɔlɔ̃wɔwɔa ŋu wòde ŋgɔ wu ene, eye wòxɔ Ðela la ƒe kakaɖedzi kple lɔlɔ̃ ƒe dzesi geɖe. Enye ame etɔ̃ siwo woɖe mɔ na be woakpɔ Kristo ƒe ŋutikɔkɔe teƒe le nɔnɔmetɔtrɔ to la dzi kple Eƒe vevesese le Getsemane la dometɔ ɖeka, eye eƒe beléle na mía Aƒetɔ la gblɔ nya ɣaɣla na dadaa le gaƒoƒo mamlɛ mawo siwo me wòse veve le atitsoga la dzi me.”— The Acts of the Apostles, axa 539.b. Aleke Yohanes de vovototo nusrɔ̃lawo domee? Yo-hanes 13:23; 21:20 (afã gbãtɔ), 24.“Yohanes kple Yakobo, Andrea kple Petro, kpakple Filipo, Natanael, kple Mateo, do ƒome kplikplikpli kplii wu ame mamlɛawo, eye wokpɔ Eƒe nukunuwo teƒe geɖe. Petro, Yakobo, kple Yohanes nɔ tsitre ɖe eŋu le ƒomedodo kplikplikpli me abe amesiwo Yesu lɔ̃ ene.Wonɔ egbɔ ɣesiaɣi kloe, nɔ eƒe nukunuwo teƒe kpɔm henɔ to ɖom eƒe nyawo. Yohanes te ɖe Yesu ŋu wu, ale gbegbe be woɖee ɖe vovo be eyae nye amesi Yesu lɔ̃. Ðela la lɔ̃ wo katã, gake Yohanes ye xɔe wu. Esi wònye ɖevi wu ame mamlɛawo ta la, eʋu eƒe dzi me na Yesu kple kakaɖeamedzi abe ɖevi ene. Ale wòva te ɖe Kristo ŋu wu, eye eya dzie woto tsɔ Ðela la ƒe gbɔgbɔmenufiafia goglotɔ kekeake na eƒe ame-wo.”—The Desire of Ages, axa 292.
2. AME ƑE NƆNƆME SI WOTRƆ Dzo, Da 18
a. Gɔmesese kae le ŋkɔ si Yesu tsɔ na Yohanes kple nɔvia Yakobo ŋu? Marko 3:17 .“Le dzɔdzɔme nu la, amenyenye ƒe lɔlɔ̃ si me wòto si me wòto emegbe ɖee fia la menɔ Yohanes si o. Le dzɔdzɔme nu la, gbɔdzɔgbɔdzɔ gãwo nɔ esi. Menye ɖeko wònye dada, ɖokuitɔdidi, kple bubudede ame ŋu ko o, ke boŋ ewɔa nu kabakaba, eye wòdoa dziku le abixɔxɔ te. Woyɔ eya kple nɔviaŋutsu be ‘dziɖegbeviwo.’ Dziku vɔ̃, hlɔ̃biabia ƒe didi, ɖeklemiɖeɖe ƒe gbɔgbɔ, katã nɔ nusrɔ̃la lɔlɔ̃a me. Gake le esiawo katã te la, mawume Nufiala la de dzesi dzi si me dzo le, si nye anukwareɖiɖi, si me lɔlɔ̃ le. Yesu ka mo na eƒe ɖokuitɔdidi, eɖi gbɔ eƒe didi vevie be yeaxɔ ŋkɔ, edo eƒe xɔse kpɔ. Gake Eɖe nusi eƒe luʋɔ di vevie be yeakpɔ kɔkɔenyenye ƒe atsyɔ̃, lɔlɔ̃ ƒe ŋusẽ si trɔa ame la fiae.”—The Acts of the Apostles, axa 540.b. Aleke Yohanes wɔ srɔ̃ mɔ yeye aɖe si dzi wòato awɔ nu kple ame bubuwo? Yohanes 13:34; 1 Yohanes 4:7, 8 .“Yohanes ƒe lɔlɔ̃ na eƒe Aƒetɔ ƒe goglome kple dzonɔameme menye nusi gbɔ Kristo ƒe lɔlɔ̃ nɛ tso o, ke boŋ lɔlɔ̃ ma ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi. Yohanes di vevie be yeazu abe Yesu ene, eye le Kristo ƒe lɔlɔ̃ ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi si trɔa ame ƒe nɔnɔme te la, eva zu ame fafa kple ɖokuibɔbɔla vavã. Woɣla eɖokui ɖe Yesu me. Ƒo eƒe zɔhɛwo katã ta la, Yohanes tsɔ eɖokui na agbe wɔnuku ma ƒe ŋusẽ.... Yohanes nya Ðela la to sidzedze dodokpɔ aɖe me." Eƒe Aƒetɔ ƒe nusɔsrɔ̃wo kpa ɖe eƒe luʋɔ dzi Esi wòɖi ɖase le Ðela la ƒe amenuveve ŋu la, eƒe gbegbɔgblɔ bɔbɔe la nye nuƒoƒo nyuie kple lɔlɔ̃ si xɔ aƒe ɖe eƒe amenyenye bliboa me.”— Afim., axa 544.c. Gblɔ nusiwo dona tso dzi si yɔ fũ kple lɔlɔ̃ na mía havi amegbetɔwo me. 1 Yohanes 3:10, 11; Yohanes 13:35 .“Yohanes ƒe lɔlɔ̃ na eƒe Aƒetɔ la ƒe goglome kple dzonɔameme menye nusi gbɔ Kristo ƒe lɔlɔ̃ na eyama tso o, ke boŋ lɔlɔ̃ ma ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi. Yohanes di vevie be yeazu abe Yesu ene, eye le Kristo ƒe lɔlɔ̃ ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi si trɔa ame te la, eva zu ame fafa kple ɖokuibɔbɔla. Eɖo eɖokui dzi ɣla ɖe Yesu me. Ƒo eƒe zɔhɛwo katã ta la , Yohanes tsɔ eɖokui na agbe wɔnuku ma ƒe ŋusẽ Dodokpɔ ƒe sidzedzewo nɔ eƒe luʋɔ dzi Esi wòɖi ɖase le Ðela la ƒe amenuveve ŋu la, eƒe gbeg-bɔgblɔ bɔbɔe la nye nuƒoƒo nyuie kple lɔlɔ̃ si xɔ aƒe ɖe eƒe amenyenye bliboa me.”— Afim., axa 544, 545.
3. WONYAE YI PATMO Bra, Da 19
a. Esi agbagbadzedze be woaɖe Yohanes ƒe agbe medze edzi o la, afikae wodɔe ɖo mlɔeba? Nyaɖeɖefia 1:9 .“Woyɔ Yohanes [...] va Roma be woadrɔ̃ ʋɔnui le eƒe xɔse ta. Le afisia le dziɖuɖumegãwo ŋkume la, wogblɔ apostolo la ƒe nufiafiawo vodadatɔe. Aʋatsoɖasefowo tso enu be efiaa aglãdzedze ƒe aʋatsodzixɔsewo. To nutsotso siawo dzi la, eƒe futɔwo nɔ mɔ kpɔm be ye-woahe nusrɔ̃la la ƒe ku vɛ.“Yohanes ɖo eŋu na eɖokui le mɔ si me kɔ eye wòka ɖe edzi, eye wògblɔ nya bɔbɔe kple anukwareɖiɖi ale gbegbe be eƒe nyawo kpɔ ŋusẽ gã aɖe ɖe edzi. Eƒe nunya kple nuƒoƒo ƒe ŋutete wɔ nuku na eƒe nyaselawo. Gake zi alesi eƒe ɖaseɖiɖia ka ɖe edzii la, zi nenemae eƒe tsitretsiɖeŋulawo ƒe fuléle de to ɖe edzii .“Wotsɔ Yohanes ƒu gbe ɖe ami ʋeʋĩ ƒe ze me, gake Aƒetɔ la kpɔ eƒe dɔla nuteƒewɔla la ƒe agbe ta, abe alesi wòkpɔ Hebritɔ etɔ̃awo ta le dzokpo si le dzo lem ene. Abe alesi wogblɔ nya siawo ene be, Aleae amesiwo katã xɔ ameblela ma dzi se, Yesu Kristo Nazaretetɔ, Yohanes ɖe gbeƒãe be, Nye Aƒetɔ la tsɔ dzigbɔɖi bɔbɔ eɖokui ɖe nusiwo katã Satana kple eƒe dɔlawo ate ŋu aɖo be woaɖi gbɔe la te . Etsɔ Eƒe agbe na be yaɖe xexeame . Bubu wònye nam be woɖe mɔ nam be makpe fu ɖe Eya ta...“Nya siawo kpɔ ŋusẽ ɖe wo dzi, eye ŋutsu siwo tsɔe ƒu gbe ɖe eme la ŋutɔ ɖe Yohanes ɖa le zea me.“Le fiagã la ƒe sedede nu la, wonya Yohanes yi Patmo Ƒukpoa dzi [...] .“Eƒe futɔwo susui be le afisia la, womagase eƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi azɔ o, eye ele be wòaku le xaxa kple vevesese me mlɔeba.”— The Acts of the Apostles, axa 569, 570.b. Mɔnukpɔkpɔ xɔasi kae nye eƒe nyanyã? Nyaɖeɖefia 1:1–3, 10, 11 .“Patmos, si nye ƒukpo si dzi kpewo le, si le Aegea-ƒua dzi la, Roma dziɖuɖua tiae be wòanye afisi woanya nuvlowɔlawo le, gake le Mawu ƒe subɔla gome la, nɔƒe doviviti sia va zu dziƒo ƒe agbo. Le afisia, esi wotu ɖe agbe ƒe nukpɔkpɔ siwo me vovo menɔa ame ŋu le o, kple tso ƒe siwo va yi ƒe dɔ sesẽwo me la, Mawu kple Kristo kpakple dziƒo mawudɔlawo ƒe hadede nɔ esi, eye tso woawo gbɔe wòxɔ nufiame na sɔlemeha la hena ɣeyiɣi ɖesiaɖe si ava va . Wogblɔ nudzɔdzɔ siwo adzɔ le anyigba sia ƒe ŋutinya ƒe nuwuwu ƒe nukpɔkpɔwo me le eŋkume; eye wòŋlɔ ŋutega siwo wòxɔ tso Mawu gbɔ la ɖe afima. ”—Afim., axa 570, 571.
4. GODODO KPLE KRISTO Ku, Da 20
a. Aleke Kristo ɖe eɖokui fia Yohanes le ŋutega me le Patmo? Nyaɖeɖefia 1:12–16 .“ [Nusrɔ̃la lɔlɔ̃a] kpɔ eƒe Aƒetɔ le Getsemane, vevesese ƒe ʋu ƒe tsitetewo de dzesi eƒe mo, eƒe mo... wògblẽ wu ame sia ame tɔ, eye eƒe dzedzeme wu amegbetɔviwo tɔ” (Yesaya 52:14). Ekpɔe le Roma-srafowo si me, edo awu ʋlaya xoxo aɖe si ƒe amadede nye aŋutiɖiɖi eye wotsɔ ŋùwo ɖo fiakuku nɛ. Ekpɔe wònɔ xɔxlɔ̃m ɖe Kalvari ƒe atitsoga, si ŋu woɖua fewu le ŋutasesẽtɔe hedoa vloe la ŋu kpɔ. Fifia wogaɖe mɔ na Yohanes be wòakpɔ eƒe Aƒetɔ la. Gake aleke gbegbe eƒe dzedzeme trɔe nye si! Mega-nye nuxaxa ma, si amewo doa vloe heɖia gbɔe o. Edo awu si ƒe atsyɔ̃ le dziƒo... Patmo klẽna kple Aƒetɔ si tsi tsitre la ƒe ŋutikɔkɔe”.”—The Acts of the Apostles, axa 582.b. Nukae Yohanes wɔ, eye dɔ kae de Yesu si nɛ? Nyaɖeɖefia 1:17–19.“Wodo ŋusẽ Yohanes be wòanɔ agbe le eƒe Aƒetɔ si ŋu ŋutikɔkɔe le la ŋkume. Emegbe hafi eƒe ŋutega wɔnuku la, dziƒo ƒe ŋutikɔkɔewo ʋu. Woɖe mɔ nɛ be wòakpɔ Mawu ƒe fiazikpui la eye esi wòlé ŋku ɖe anyigba dzi dzrehehewo godo la, wòakpɔ amesiwo woɖe la ƒe ameha si do awu ɣiwo. Ese dziƒo mawudɔlawo ƒe hadzidzi kple amesiwo ɖu dzi to Alẽvi la ƒe ʋu kple woƒe ɖaseɖiɖi ƒe nya dzi la ƒe aʋadziɖuɖuhawo. Le ɖeɖefia la mewotsɔe nɛ la, nukpɔkpɔ ɖesiaɖe si me woɖe ɖetsɔleme dodzidzɔname aɖe le ɖe Mawu ƒe amewo ƒe nuteƒekpɔkpɔ ŋu, kple sɔlemeha la ƒe ŋutinya si wogblɔ ɖi vaseɖe ɣeyiɣia ƒe nuwuwu lɔƒo la nɔ anyi. Le nɔnɔmetatawo kple dzesiwo me la, wotsɔ nyati siwo le vevie ŋutɔ la ɖo ŋkume na Yohanes, siwo wòle be wòaŋlɔ ɖi, be Mawu ƒe ame siwo le agbe le eƒe ɣeyiɣia me kple le ɣeyiɣi siwo gbɔna me la nate ŋu ase afɔku kple dzrehehe siwo le wo ŋgɔ la gɔme nyuie.”— Afim., axa 582, 583.c. Aleke Nyaɖeɖefia ƒe agbalẽa nye gbedasi na mí ŋutɔ? Nyaɖeɖefia 1:4–6; 3:22.“Wotsɔ ɖeɖefia sia na hamea ƒe mɔfiafia kple akɔfafa le Kristotɔwo ƒe ɣeyiɣia katã me. Ke hã ma-wusubɔsubɔfialawo ɖe gbeƒãe be enye agbalẽ si wotre nu eye womate ŋu aɖe eƒe nya ɣaɣlawo me o. Eyata ame geɖe trɔ tso nyagblɔɖi ƒe nuŋlɔɖia gbɔ, eye wogbe be yewomazã ɣeyiɣi kple nusɔsrɔ̃ ɖe eƒe nya ɣaɣlawo ŋu o. Gake Mawu medi be yeƒe amewo nabu agbalẽa alea o.”— Afim., axa 583.
5. WOKA ƉE KRISTO ƑE ANYINƆNƆ DZI Ya, Da 21
a. Nukae Kristo ƒe ŋutega si le sika akaɖiti adre dome la fia? Nyaɖeɖefia 1:20 .“Wogblɔna be Kristo zɔna le sikakaɖitiwo dome. Aleae woɖea eƒe ƒomedodo kple hameawo ƒe kpɔɖeŋu fiana. Ele kadodo me kple eƒe amewo ɣesiaɣi. Enya woƒe nɔnɔme vavãtɔ. Eléa ŋku ɖe woƒe ɖoɖo, woƒe mawuvɔvɔ̃, woƒe ɖokuitsɔtsɔna ŋu. Togbɔ be enye nunɔlagã kple domenɔla le dziƒo kɔkɔeƒea hã la, woɖee fia wòle zɔzɔm le anyigba dzi sɔlemehawo dome. Ekpɔnɛ na eyama be eƒe dzɔlawo ƒe dzobibi metsi alo tsi o Ne ɖe wogblẽ akaɖitiwo ɖi na amegbetɔwo ɖeɖeko la, dzo si le bibim la yrɔ, eye eyae nye Aƒetɔ la ƒe aƒea dzikpɔla vavã, gbedoxɔa dzikpɔla vavãtɔ kple amenuveve si doa dzidzɔ na ame lae nye agbe kple kekeli ƒe dzɔtsoƒe.”— The Acts of the Apostles, axa 586.b. Ðe taɖodzinu si le Mawu ƒe gbedasiwo na hame bliboa ŋu, si hame adre siwo le Nyaɖeɖefia ta 2 kple 3 me tsi tre ɖi na.“Sɔlemeha adreawo ƒe ŋkɔwo nye kpɔɖeŋu na Sɔlemeha la le ɣeyiɣi vovovowo me le Kristotɔwo ƒe ɣeyiɣia me. Xexlẽdzesi adre fia blibodede eye wònye kpɔɖeŋu na nyateƒe si wònye be gbedasiawo keke ta ɖo ɣeyiɣi ƒe nuwuwu, evɔ dzesi siwo wozã la ɖea Sɔlemeha la ƒe nɔnɔme fiana le ɣeyiɣi vovovowo me ɣeyiɣi aɖewo le xexeame ƒe ŋutinya me.”— Afim., axa 585.“Hamea la nɔ kpo dom nu eye wòhiã mokaname kple tohehe vevie. Gbɔgbɔ ʋã Yohanes wòŋlɔ nuxlɔ̃ame, mokaname, kple kukuɖeɖe ƒe gbedasiwo ɖi na amesiwo, esi woƒe ŋku bu Nyanyuia ƒe gɔmeɖose veviwo ŋu ta la, wonɔ woƒe ɖeɖekpɔkpɔ ƒe mɔkpɔkpɔa dem afɔku me. Gake ɣesiaɣi la, wogblɔa mokanamenya siwo Mawu bu be ehiã be yeaɖo ɖa la kple lɔlɔ̃ vividoɖeameŋutɔe kple ŋutifafa ƒe ŋugbedodo na dzimetɔtrɔ ɖesiaɖe xɔsetɔ.”— Afim., axa 587.
AME ÐOKUI ƑE NYABIASEWO Fi, Da 22
1. Togbɔ be ame siwo ƒe nu lé dzi na Yesu menɔ wo si o hã la, nukatae woyɔ Yohanes be nusrɔ̃la lɔlɔ̃a?2. Nukae na Yohanes ƒe agbenɔnɔ kple eƒe nɔnɔme trɔ?3. Aleke Mawu te fli ɖe ame vɔ̃ɖi siwo di be yewoaɖe Yohanes ɖa la ƒe tameɖoɖowo me?4. Togbɔ be woyɔnɛ vodadatɔe zi geɖe be agbalẽ si wotre nu hã la, nukae Nyaɖeɖefia fia na mí?5. Ðe tameɖoɖo si le Mawu si le mokaname gbedasiwo ɖoɖo ɖe Eƒe hame la me.