Dijandula dia mudimu wa tshiprofete wa Danyele ne wa Yone
<< >>
Nsabatu wa 09/05/2026Dilesona 6
TSHIKENA KUMONA TSHIUNVUIJA « Nunku umanye, ujingulule ne, Diba diapatuka mukenji ne, Bapingaja bantu mu Yelushalema nebase musoko tshiakabidi, tô ne ku difika dia muntu muedibue manyi pa mutu, mukokeshi mene, mbingu muanda mutekete neyipite. Pashishe, mu mbingu makumi asambombo ne ibidi, nebase musoko tshiakabidi, muikale ne muaba munene bu wa tshisalu ne misesu, tshikondo etshi netshikala tshia ntatu mene. » (Danyele 9:25).
Bia kubala :
- La Tragédie des Siècles,
« Muanjelo wakatumibua ne lukasa bua kuya kudi Danyele bua kumunvuija tshitupa tshia tshikena kumona tshiakadi tshishala katshiyi tshiunvuika kudi muprofete : Tshitupa mene tshia tshikondo tshia tshiprofete » - La Tragédie des Siècles, p. 352
1. KUBALA BUA KUNVUA Dia kumudilu 03/05
a. Mu tshikondo tshia kukokeshabo Bena Babulona kudi Bena Madayi ne Bena Pelasa, Danyele wakadi uyila tshinyi ? Danyele 9:1-2« Apu m’pakadi bakadi bashale bena lulamatu kudi Nzambi munkatshi mu Babulona, bakadi bakeba Mukelenge ne bayila biprofete biakadi biamba bua bupikudi buabo, Nzambi wakadi ulongolola mitshima ya bakelenge bua bobo kutangila bantu bandi badi banyingalala bua bubi ne mesu a luse » - The SDA Bible Commentary, vol. 4, p. 1172b. Fila diunvuija dia tshiprofete tshiakadi Danyele wenda ubala. Yelemiya 25:8-14c. Tshiprofete tshia Yelemiya tshiakadi tshilomba bantu ba Nzambi tshinyi ? Yelemiya 29:10-14« Mifundu ya Yelemiya yakadi kudi bakadi mu tshimuangi, bipata mu ditunga, ne bakadi mua kubala bimpe mene mene bu muakadimo mufunda muakadi bikondo bienda bipita diambedi ne kupingana kuabo mu Palestine, ne kumbuka mu Babulona …Nzambi wakadi kuleja luidi luandi kudi bishadila bia Yuda biakadi bilomba kudiye ne mitendelelu ya tshisumi » - Prophètes et Rois, p. 420
2. MUTENDELELU WA DANYELE Dibidi 04/05
a. N’tshinyi tshiakenza Danyele bu diandamuna ku biakadiye mubale ? Danyele 9:3« Ne ditabuja dibakila pa diyi dilelela dia tshiprofete, Danyele kulomba ne kutendekena kudi Nzambi bua yeye akumbaje ne lukasa milayi yandi. Yeye kusuminyina ne kulomba kudiye bua butumbi ne buneme bia Nzambi bilamibue. Yeye kuenza mutendelelu wandi bu ne n’ngua bakadi kabayi bena lulamatu, yeye kutonda mibi yabo bu ne yakadi yandi » - Prophètes et Rois, p. 421-422b. Pashishe babala mutendelelu wa Danyele, n’kujoja kayi kûdi naku pa bidi bitangila mushindu kayi wakadipuekeshaye ne kutendekena Nzambi ? Danyele 9:4-19« Nansha muakadi muprofete musangu mule ku mudimu wa Nzambi ne kupeta dina dia mu Diulu ne ‘ mutambe kunangibua’, wakimana katataka kumpala kua Mukelenge bu muenji wa mibi wa patupu » - Ibid, p. 422c. N’tshinyi tshiakadi tshitatshisha Danyele nanga nanga ? Danyele 9:16-17« Munkatshi mua pepi ne bidimu makumi muanda mutekete, Isalele wakadi mu bupika. Buloba buakadi Nzambi musungula bua bobo kuikala buabo, kufidibua mu bianza bia bantu bakadi kabayi bamanye Nzambi. Tshimenga tshitambe – kunangibua, tshidi ne munya wa mu Diulu, tshiakadi tshienza disanka dia Buloba bujima, tshiakadi mpindieu tshipetula ne tshipuekesha mushinga. Ntempelo wakadi ne Mushete wa tshipungidi wa Nzambi munda muawu, ne Bakeluba ba butumbi bakadi babuikila pa mapuapua pa tshibuikidiji tshiawu tshia difuidibua luse, ntempelo eu kubutudibua. Muaba mene wakadi wa ntempelo, kunyanguka, mudiata kudi makasa akadi matuke. Bantu bena lulamatu bakadi bamanye bua butumbi buakale bua ntempelo eu bakadi bûjibue tente ne kanyinganyinga kumpala kua kabutu ka nzubu wa tshijila wakadi mufila dishilangana pankatshi pa Isalele bu tshisamba tshisungula tshia Nzambi ne bisamba bikuabo. Bantu aba bakadi bajadiki ba kufunda kua Nzambi bua mibi ya bantu bandi. Bakadi bajadiki ba dikumbana dia diyi edi. Bakadi kabidi bajadiki ba milayi ya buimpe buandi bu Isalele wakapingana kudi Nzambi ne kuenda ne kudikanda kumpala kuandi. Bena luendu, bendakanyi bakulumpe, ba nsuki mitoke, kuyabo ku Yelushalema bua kutendelela munkatshi mua bishimikidi biupula. Bakadi bupukila mabue a bishimikidi ne kuabolesha ne binsonji biabo, bakasengelela Mukelenge bua yeye kufuila Siyona luse ne bua yeye kumubuikila ne butumbi bua buakane buandi. Danyele wakadi mumanye bua se tshikondo tshijadika bua bupika bua Isalele tshiakadi mene mene ne kujika, kadi kakadi wela menji bua se, bualu bua Nzambi wakalaya bua kubapikula, bobo kabakadi biabo ne bualu buakadibo ne buenza. Ne kujila kua bia kudia ne kunyingalala, wakakeba Mukelenge, mu kutonda kua mibi yandi ne ya ba mu tshisamba tshiandi » - The SDA Bible Commentary, vol. 4, p. 1172
3. MUKUMBUDI, MUENYI WA MU DIULU Disatu 05/05
a. M’mushindu kayi wakakoseka mutendelelu wa Danyele ? Danyele 9:20-21« Diulu kupueka pa buipi mene mene ne Buloba bua kuteleja mutendelelu mukole wa muprofete ; ne diambedi ne yeye kujikija kutendekena kuandi kudi Nzambi bua kupeta difuidibua luse ne kupingana kua bana babo mu Palestine, muanjelo Gabriel kumumuenekela kabidi » - Prophètes et Rois, p. 423« M’muanjelo Gabriel, udi mu mulongo wa kumudilu kunyima kua Muana wa Nzambi, wakatuadila Danyele lumu lua kudi Nzambi … Malu â Nzambi wakatupeshawu, ne dibenesha diandi didi difila kuyila kua ne kanemu kua Mifundu ya tshiprofete, kudi kuenzeka ne menji a kutendelela » - Jésus-Christ, p. 216-217b. Dikumbula dia Gabriell diakadi ne tshipatshila kayi, ne m’mushindu kayi wakaddi dipetangana ne tshikena kumona dia mu Shapita 8 ?« Gabriel kukoka ntema yandi ku tshikena kumona tshiakamonaye diambedi ne dikuluka dia Babulona ne lufu lua Beleshasa » - Prophètes et Rois, p. 423« Apu diyi dia Nzambi kudi mutumibue wandi wakikala ne moyo ne : ‘Munvuija tshikena kumona’, muanjelo bua kukumbaja. Bualu ebu, wakapingana kudi Danyele ne kumuambila ne : ‘Ndi mulue mpindieu bua kunzulula menji ebe … Ikala ne ntema ku diyi, ne unvua tshikena kumona !’ Ne mu kuambulula kua meyi andi, Gabriel kuimanyina nanga nanga pa tshitupa tshia tshikena kumona tshiakadi tshishala katshiyi tshiunvuija, m’buena kuamba ne bulondangane bua malu mu bikondo bia matuku binunu bibidi ne nkama isatu » - La Tragédie des Siècles, p. 352c. N’tshikondo kayi tshiakadi tshiteka ku luseke bua Bena Yuda, ne n’tshinyi tshiakadi ne bua kukumbana mu tshikondo atshi ? Danyele 9:24« Diyisha dia Kilisto diakadi disuika mu tshikoso mu meyi â : ‘Tshikondo tshia kukumbana, ne Bukelenge bua Nzambi budi pa buipi Nyingalalayi bua mibi yenu, ne nuitabuja Lumu Luimpe. Lumu Luimpe lufila kudi Musungidi luakadi ne nshindamenu walu mu biprofete.‘Tshikondo’ tshiakadiye wamba ne tshiakukumbana, n’tshiakadi tshisokoluela Danyele kudi muanjelo Gabriel … Dituku mu tshiprofete didi tshidimu tshimue (kutangila mu Nomba 14:6). M’bingu makumi muanda mutekete anyi matuku 490 ». Jésus Christ, p. 215
4. MBANGILU MUSOKOLOLA Dinayi 06/05
a. N’diyi kayi dia bukelenge dia mushinga didi dileja m’bangilu wa mbingu makumi muanda mutekete ? Danyele 9:25« Mukenji wa dibakulula dia Yelushalema, mukumbaja kudi Atashasete, (kutangila mu Ezela 6:14 ; 7:1-9) mukenji eu kubuela mu tshienzedi mu tshidimu tshia 457 kumpala kua diledibua dia Yezu Kilisto. Kubangishila ku dituku edi, bidimu 483 bidi bitufikisha ku tshidimu tshia 27 tshia tshikondo tshietu etshi. » - Jésus Christ, p. 215b. Unvuija muakenzabo bua mapangadika mangata mu mukenji bua kukumbaja tshiprofete. Ezela 7:11-13, 21-27« Mukelenge kulenga mutshima wa mfumu, bua Ezela asangana luse ku mesu andi. Mfumu kuteka mu bianza biandi mishindu ya bungi bua kuibakulula kua ntempelo ne bua Bena Yuda kupingana kuabo, mu ditunga diabo » - The SDA Bible Commentary, vol. 3, p. 1134c. Tshiprofete tshiakadi kabidi tshiamba tshinyi pa bidi bitangila mudimu wa Mashiya ? Danyele 9:26a, 27a« Bilondeshile tshiprofete, tshikondo etshi tshiakadi tshifika tô ne ku Mashiya, Muedibue manyi. Tshikondo tshia dibatiza diandi, mu tshidimu tshia 27, Yezu kuedibua manyi kudi Nyuma Muimpe ne kakajanguluka bua kubangisha mudimu wandi. Kubanyisha mpindieu kuamba kua Lumu Luimpe kuenzeka : ‘Tshikondo tshia kukumbana’Muanjelo kukumbaja ne : ‘Yeye neajadike tshipungidi tshikole ne bantu ba bungi bua kushalatshi lumingu lumue’, m’buena kuamba ne bidimu muanda mutekete bidi bibadibue nunku. Munkatshi mua bidimu ebi muanda mutekete, anu ku mbangilu kua mudimu wandi, Lumu Luimpe luakadi ne bua kuyishibua nanga nanga kuluambila anu Bena Yuda ; kudi Yezu nkayandi munkatshi mua bidimu bisatu ne tshitupa, pashishe kudi bapostolo.‘Pankatshi pa lumingu nealekeshe difila dia mulambu wa nyama mishipa ne wa bia kudia’ Danyele 9:27. Mu tshidimu tshia 31, Kilisto kufila mulambu mulelela ku Golgotha. Mu tshikondo atshi tshilulu tshia mu ntempelo kupandika bipesa bibidi, tshiakaleja ne mudimu wa kufila kua milambu ya nyama mushinga wawu kujimina wa tshijila ne diunvuija diawu. Tshikondo kulua tshiakadi kufila kua milambu ya nyama ne bua kujika, kuimana.Lumingu lua ndekelu – bidimu muanda mutekete – kufika ku nshikidilu mu tshidimu tshia 34 tshia tshikondo tshietu etshi. Kuasa kua Stefanu mabue kutua tshintampi tshia kubenga kua Lumu Luimpe kua Bena Yuda ; bayidi kutangalajibuabo kudi tshinyangu ‘bakendakana bamba diyi dia Lumu Luimpe’ – Bienzedi 8:4. » - Jésus Christ, p. 215-216