Dijandula dia mudimu wa tshiprofete wa Danyele ne wa Yone
<< >>
Nsabatu wa 16/05/2026Dilesona 7
DIUNZULULA DIA TSHIAKABIDI DIA MUKANDA MUTUA TSHITAMPI Nakaya kudi muanjelo m’muambila bua kumpeye mukanda mukese. Ne wakangambila ne, Uwangate, ûdie ; neuvuije difu diebe bululu, kadi mukana muebe nemuikale mushemenakana bu buitshi » - Buakabuluibua 10:9
Bia kubala :
- La Tragédie des Siècles, Shapita 22
« Key Note
1. BENA MENJI NEBAKENKE Dia kumudilu 10/05
a. Unvuija diteta ne butshimunyi bidi bisokolola ku nshikidilu kua tshikena kumona tshia Danyele. Danyele 12:1-2b. M’mushindu kayi wikala bantu bakane bitapuluke ne bantu benji ba malu mabi dituku adi ? Danyele 12:3 ; Matayo 13:41-43« Musuka udi mukudimuna udi muikale ne moyo mu Kilisto. Midima yandi idi ijimina ne munya mupia mupia wa mu Diulu udi ukenkesha musuka wandi. ‘Muena menji udi upeta misuka’‘Badi ne menji ne bakenke bu bintu bia mu Diulu, ne badi balombola bantu ba bungi ku buakane ne bakenke bu mitoto kashidi ne kashidi. Tshidi tshienzeka mu dikuatshishangana mu mudimu bantu ne Nzambi, tshidi tshikale mudimu udi kawuyi ujimina kashidi, kadi udi ushala mu bikondo bia tshiendelele. Eu udi uvuija Nzambi muikale menji andi, udi udiunda tô ne ku tshipidi tshia muntu mu Yezu Kilisto, neimane kumpala kua bakelenge, kumpala kua badi badiamba ne m’bantu banene ba pa Buloba, neambe bua butumbi bua eu wakamubikila mu midima ne kumutuala mu munya wandi wa dikema. Dimanya dia malu ne dia mikanda, kabiena mua kutuadila bantu badi ne menji mu midima, munya udibo bafila kudi Lumu Luimpe lua butumbi lua Muana wa Nzambi. Anu Muana wa Nzambi nkayandi n’ngudi mumanye mua kuenza mudimu munene wa kukenkesha musuka. Kakuena tshidi mua kukemesha padi Paulo wamba ne : ‘Bualu bua tshiena ne bundu bua Lumu Luimpe : Ludi bukole bua Nzambi bua lupandu lua yonso udi witabuja. Lumu Luimpe lua Kilisto ludi lulua tshimue tshitupa tshia bumuntu bua aba badi bitabuja mikanda mifunda idi ne moyo, idi mimanyibue ne mibadibadibue kudi bantu bonso » - Fundamentals of Christian Education, p. 199–200
2. MUKANDA MUTEKA TSHIMANYISHILU Dibidi 11/05
a. N’tshinyi tshiakadi Danyele ne bua kuenza katataka ? Danyele 12:4a, 8, 9a« Munemeka panshi pa Buloba bu mudi Mfumu wa ditunga, muikale mulame malu masokoka a makelenge akadi akokesha Buloba bujima, Danyele wakadi kabidi mupeshibue buneme kudi Nzambi, wakadiye muikale muleji mpala wandi ne wakadi umusokoluela malu masokoka akadi alue kumpala. Biprofete ebi bia kukema, bidi bikale mu Shapita wa muanda mutekete tô ne wa dikumi ne muibidi wa mukanda udi ne dina diandi, kabiakunvuika mu kabujima kubi kudiye ; kadi diambedi ne yeye kujikija mudimu wandi, kupeta dijadikibua dia disanka ne ku ‘tshikondo tshia ku nshikidilu’ – pikala muyuki wa Buloba ne bua kufiika ku nshikidilu – yeye neimane ‘kulu bua bumpianyi buandi’. Kabakumupesha bua yeye kunvua bionso biakamusokoluela Nzambi …Bu mutudi tuenda tusemena pepi ne ku nshikidilu kua malu onso, biprofete bia Danyele bidi bilomba ntema ya pa buayi, bualu bidi bituambila mene bua tshikondo tshitudi bikale. Biprofete ebi bidi ne bua kuikala bisemeja pa buipi ne bia Yone mu Buakabuluibua » - Prophètes et Rois, p. 416-417b. N’tshinyi tshidi tshileja ne meyi a Muanjelo akadi avuluija bua bualu busokoka bua matuku 2300, ne n’tshikondo kayi tshidi bualu ebu busokoka ne bua kusokolodibua ? Danyele 8:17 ; 12:4, 9b« Biprofete bidi bituleja bulondangane bua malu adi aya tô ne ku tshilumbuluidi. N’nanga nanga bualu bua mukanda wa Danyele. Kadi muprofete eu udi upeta diyi dimuambila ne ‘lama meyi â ne uteke tshimanyishilu’ tô ne ku ‘tshikondo tshia ku nshikidilu’ tshitupa tshia tshiprofete tshiandi tshiakadi tshiamba bua matuku a ku nshikidilu. Anu n’tshikondo atshi mene tshiayabo kuamba lumu ludi lutangiila dituka dia tshilumbuluidi ne ludi nshindamenu pa dikumbana dia tshiprofete. Nunku, muprofete udi utuambila ne ku tshikondo tshia ku nshikidilu, ‘ba bungi ne babale (mukanda wandi), ne dimanya ne divulangana’ …Katshia ku tshidimu tshia 1798, mukanda wa Danyele wakumbushibua tshimanyishilu, dimanya dia tshiprofete kuvulangana, ne lubila lukole kuambibua bua tshilumbuluidi tshidi pepi.Bu dibakulula dia mu Siècle wa dikumi ne muisambombo, dinyungakana dia ba Adventiste kubudika musangu umue mu bitupa bishilangane bia tshienda Kilisto. Mu matunga a Mputu, ne mu Amelika, bantu ba ditabuja ne ba mitendelelu kudiunvua basakibue bua kuyila biprofete. Mu matunga a bungi, tusumbu tua bantu pa bule bena Kilisto, anu ku kuyila kua Diyi dia Nzambi, bobo kufika ku nkomenu, tshishimbi diyi ne, Kilisto udi ku tshibi ne nshikidilu wa malu onso udi pa buip. »
3. TSHIKONDO TSHIA KU NSHIKIDILU Disatu 12/05
a. Pakadi Danyele utangila ne uteleja, m’mukenji kayi munene wakadi uleja tshikondo tshia kufika nku nshikidilu ? Danyele 12:5-7b. Mu kutangulula kua nvesa mikuabo jadika tshikondo tshidi tshiprofete etshi tshiamba. Danyele 7:25, Buakabuluibua 11:2-3 ; 12:6, 14 ; 13:5« Muprofete Paulo kudimuisha Ekelezia wa mu tshikondo tshiandi bua se dilua dia Kilisto kadiakadi dianze kuikala anu ‘ bialua ditombokela dia Nzambi diambedi, ne anu bia buluidibua muntu wa bupidia’ (2Tesalonike 2:3). Bakadi ne bua kuindila dilua dia Yezu dia tshiakabidi anu kunyima kua dilenduka dinene ne kua bukokeshi bua ‘muntu muena bubi’. Miaku eyi ne ‘muntu muena bubi’, ‘mufuikanyi’, ‘bualu busokoka bua bubi’, ‘muana wa dibutuka’ adi amba bua bukelenge bua Pape, buakadi ne tshia kuikala ku mutu bilondeshile tshiprofete, munda mua bidimu tshinunu ne nkama ibidi ne makumi asambombo. Tshikondo etshi tshiakadi tshifika mu tshidimu tshia 1798, dilua dia Kilisto kadiakadi ne bua kuenzeka kumpala kua tshidimu etshi nansha. Budimuishi bua Paulo m’buangata nunku tshikondo tshionso tshia tshiena Kilisto tô ne mu tshidimu tshia 1798. N’kunyima kua tshikondo etshi, kudi dilua dia Kilisto dia tshiakabidi ne bua kuambibua » - La Tragédie des Siècles, p. 386 ne Le Conflit Imminent, p. 377c. M’mushindu kayi udi muanjelo unvuija tshikondo tshia bidimu 1260 ? Danyele 12:10a« Mu Siècle wa dikumi ne muisatu tshilumbuluidi tshia dikebulula, kutekibua, tshia kosha bantu mu mafuta, tshiakadi tshiamua tshia mudimu tshia tshikisu tshitambe mu bianza bia Pape. Bamfumu mu bulondangane buabo mu bukelenge bua Pape bakadi benza mudimu eu mu diunvuangana ne bakelenge ba midima. Mu bisangilu biabo bia mu musokoko, bakadi mua kumonamu Nsatana ne banjelo bandi balombola menji a bantu banyanguke, apu muanjelo wa Nzambi udi kayi umueneka ku mesu, wakadi munkatshi muabo wenda ufunda bimpe mene mene mikenji yabo mibi ne wenda ufunda bionso biakadi bitamba kukuatshisha bowa, bua kuya kubisokoluela bantu. ‘Babulona munene’ wakadi mukuatshike ne ‘mashi a bansantu’. Mibidi yakadi mipeta tshinyangu ya misumba ne misumba ya bafuila ditabuja, kuela lubila lua busombuedi kudi Nzambi, bua bukole ebu bulenduke …Ngikadilu wa Buloba mu bukokeshi bua Lomo wakadi uleja dikumbana mene mene dia meyi â mamba kudi muprofete Hoshea ne … ‘Bualu bua kakuena bulelela, kakuena buimpe, kakuena luse lunene, kakuena kumanya kua Nzambi kudibo mu Buloba. Anu kuditshipa ne mishipangana, kuiba ne kuenda kua masandi, kudiku ; badi bashimbula bimanu bia nzubu ne kumatshisha kua mashi’ (Hoshea 4:1-2). Ebi biakadi bipeta bibi bia kushipa kua Diyi dia Nzambi » - Ibid, p. 60-61
4. MUKANDA MUMBUSHA TSHIMANYISHILU Dinayi 13/05
a. Mu kutangila dipetangana ne Danyele 12:7, m’mushindu kayi wakamona muprogete dibulula dia tshiekena kumona tshiteka tshimanyishilu tshia Danyele ? Buakabuluibua 10:1-2, 5-6« Muanjelo wa makanda wakadi wambila Yone malu, wakadi Yezu Kilisto. Mukuteka dikasa diandi dia balume pa mayi manene ne dia bakaji pa Buloba bume, udi uleja mudimu udiye ukuata mu malu adi enzeka a ndekelu mu mvita minene ne Nsatana. Luidi elu ludi luleja bukokeshi buandi ne bukole bidi pa mutu pa Buloba bonso …Yone udi umona mukanda mukese mubulula. Biprofete bia Danyele bidi ne muaba wabi mu lubila lua muanjelo wa kumudilu, lua muanjelo muibidi ne mu lubila lua muanjelo muisatu, ludibo ne tshia kuambila Buloba. Dibulula dia mukanda mukese diakadi lubila ludi lua tshikondo …Tshikondo etshi, tshidi muanjelo wamba, ki nshikidilu wa muyuki wa Buloba ebu nansha, anyi nshikidilu wa tshikondo tshia diteta nansha, kadi nshikidilu wa tshikondo tshia tshiprofete tshia kumpala kua dilua dia Mukelenge wetu. Mushindu mukuabo, n’kuamba ne, bantu kabakupeta kabidi lumu lukuabo ludi luikale ne dituku ne tshidimu bijadika nansha. Kunyima tshikondo etshi, tshidi tshiya tô ne mu 1844, kakuena kabidi mushindu wa kujadika mene mene bulondangane bua malu mu tshikondo tshia tshiprofete. Makumi menji a bungi adi aya tô ne mu 1844.Luidi lua muanjelo, dikasa mu mayi manene ne dikuabo pa Buloba bume, bidi bileja bunene ne bualabale bua kutangalaka dia lubila. Ludi luya kule, mu bipapu binene bia mayi ne ludi luya kuambibua mu matunga makuabo, ne mene mu Buloba bujima » - The SDA Bible Commentary, vol. 7, p. 971b. Unvuija m’mu tshinyi mudi bualu bupitshisha bua Yone budi kudia kua mukanda mukese bupetangane ne bua kunyungakana kua ba Adventiste kua mu bidimu 1840. Buakabuluibua 10:9-11« Diunvua dia bulelela, diakidila dia ne disanka dia lubila, bidi bileja mu kudia kua mukanda mukese. Bulelela budi bua tshikondo tshia kulua kua Mukelenge wetu buakadi lubila lua mushinga mutambe bua misuka yetu » - Ibid.« Dituku kupita, ne Yezu Kilisto kakalua bua kutuadila bena lulamatu bupikudi, bakadi ne ditabuja dia bu bungi ne dinanga, bakadi bamuindile. Ditekeshibua dia mu mikolo diakadi bululu, kadi bulongolodi bua Nzambi bua malu, kukumbana. Menji a bakadi kabayi ne kusakibua kuimpe, kumueneshibua petoke …Kadi Yezu ne Diulu dijima kubuikidija bantu aba ne dinanga diabo. Bu tshilulu tshikudika tshidi tshitapulula bidi bimueneka ne bidi kabiyii bimueka, tshiakumbushibua, kuakadi mushindu wa kumona banjelo ba Nzambi bu muakadibo biname ne batangila misuka eyi yakadi ne dikima bua kuyikumbidila ne kuyilama ku mikete ya kapia ya Nsatana. » - La Tragédie des Siècles, p. 404
5. MUNKATSHI MUA BENA MENJI Ditanu 14/05
a. M’mushindu kayi udi Yehezekele muambe bua Danyele, umue wa bena mu tshikondo tshiandi ? Yehezekele 14:14b. Bu Danyele, m’mushindu kayi utudi mua kuikala munkatshi mua bena menji ? Danyele 12:10b ; Nsumuinu 9:10 ; Matayo 7:24-25« ‘Tshikondo tshia dikenga, ditu kadiyi dianji kulua’ tshidi pepi. Bidi bikengela tuetu kuikala ne moyo wa buena Kilisto utudi katuyi nawu katataka, ne udi ku bufuba ba bungi buya kubapumbisha bua bobo kufika ku moyo eu. Misangu mivule ntatu idi kumueneka minene mitambe kule ne pa buipi ; kadi bua lutatu ludi kumpala kuetu kaluena lua kufuanyikija eyi ntatu. Diunvuija didi dilenga bimpe mene mene didi kuinshi kua tshidi tshilelela. Mu tshikondo atshi, musuka onso udi ne tshia kuimana kumpalakua Nzambi. Nansha bu bikala ‘Noa, Danyele ne Yobo bikalemu, Mukelenge udi wamba ne, ‘Bu mûndi ne moyo, kabakadi kupandisha moyo, kabakadi kupandisha moyo wa muana mulume anyi wa muana mukaji ; bakadi kupandisha anu mioyo yabo nkayayi bua buakane buabo’ (Yehezekele 14:20).M’pindieu, tshikondo tshitshidi Muakuidi wetu Mutambe bunene utshienza mudimu wa kutulombela, ke mutudi mua kudienzeja bua kumona buakane budi mu Yezu Kilisto. Nsatana utu anu upeta mu mutshima mua idi kayi kuenzulula, umue muaba udiye mua kusomba. Dijinga dibi didi difila bukole ku mateyi andi. Yezu kakakuluka nansha mu mateyi andi, nansha mene mu kuela kua menji. Wakamba mene ne : ‘Mukelenge wa Buloba udi ulua. Kena ne tshintu tshidi mu meme nansha’. Yezu wakadi utumikila ne ulama mikenji ya Tatu wandi ; kakuakadi bualu nansha bumue bua kumubanda nabu. Nsatana kakadi mua kusangana mu Muana wa Nzambi, tshiakadi mua kumupesha butshimunyi. Eu ngikadilu udi ne tshia kuikala kudi aba badi babikidibua bua kuimana bashindame mu tshikondo tshia dikenga dikole » - La Tragédie des Siècles, p. 675-676 ne Le Grand Conflit, p. 635c. M’mushindu kayi wakalaya muanjelo, Danyele ne kuya ? Danyele 12:13
Makonka a kuambulula dilesona Disambombo 15/05
1. Tshikondo kayi tshia dibishibua ku bafue didi mu Danyele 12:2 ?2. N’tshinyi tshiakenzeka bua tshiprofete tshia Danyele tshiotshi kunzuludibua ?3. M’bualu kayi buakaleja mbangilu wa tshikondo tshia ku nshikidilu ?4. N’tshiprofete kayi tshiakasokolola diunzulula dia mukanda wa Danyele ?5. M’mushindu kayi ûndi mua kuikala mutuishibue ne ndi munkatshi mua bena menji ?