O Se Olega i Tane ma Avā MAU TAULOTO: “A’o latou va’ava’ai i a outou talanoaga mamā ma le mata’u” (1 Peteru 3:2).
Faitauga Fautuaina:
The Adventist Home, pp. 99-112, 177-180.
“O le aiga o se nofoaga paia tele lea, o lea e lē tatau ai ona fa’aleagaina i uiga matagā, fa’anaunauga fa’aaliali o tu’inanauga leaga o le tino, ma le tu’ua’iina e le tasi o le isi. O loo i ai se Molimau o loo fetalai mai, ‘Ua Ou iloa au galuega.’ Ia avea le alofa, upu moni, agalelei, ma le onosa’i, o ni la’au totō e tausi fa’apelepeleina i totonu o le togala’au o le loto.” – Mind, Character, and Personality, vol. 1, p. 157.
1. O SE UIGA FA’ALE-TUSI PAIA E MASANI LAVA ONA LĒ AMANA’IAINA Ulua’i Aso Me 12
a. O le a le tapula’a taua tele mo le fiafia o le aiga o loo masani ona te’ena e fafine i le taimi lenei? 1 Peteru 3:1 (vaega muamua); Efeso 5:22-24; Kolose 3:18.“Uso, o le a le mea na ē mana’omia mai i lau tane ina ua ē fa’aipoipo i ai? Na ē mana’o ea e te tauaveina le pule i ou lava lima, ma aumaia ai lona loto ia loto gatasi ma lou loto agasala, loto ma’a’a? O le a le tele o le malologa, loto malie, filemu, ma le olioli ua maua e lau tane i lona olaga fa’aipoipo? E matuā itiiti lava. . . . O le avā e lē tatau ona ia manatu o ia o se pepe meata’alo, ina ia tausia, va’ava’aia ma teuteuina, peita’i e tatau ona ia iloa o ia o le fafine, o lē e tatau ona tu’uina atu lona tau’au i lalo o avega moni, ae e lē o ni avega e fausia i mafaufauga, ma ia ola i se olaga malamalama, tumu i manatunatuga lelei, ma ‘ia ia iloa, o loo i ai isi mea e tatau ona manatunatu i ai, nai lo naia.“E te manatu ea e lē o se mea e lē fiafia ai lau tane pe a ia iloa le tagata moni e i ai oe, lea ua fa’ailoa mai e le Atua ia te a’u? Na ia fa’aipoipo atu ea ia te oe ma lona manatu o le a ē lē tauaveina lava ni avega, ma ē lē tofusia i faigatā, ma ē lē fa’atinoina lou fa’afitia o oe e oe lava? Na ia manatu ea, o le a ē lagona e lē o sou matafaioi lou puleaina o oe e oe lava, ma ia ē foliga fiafia, agalelei, ma onosa’i, ma ia fa’aaoga le poto masani o le mafaufau?” – Manuscript Releases, vol. 17, pp. 310, 311.b. O le a le auala sili ona aoga mo se avā ua liua na te a’apa atu ai i lana tane lē talitonu? 1 Peteru 3:1, 2; 1 Korinito 7:10, 13, 14.
2. LAGOLAGOINA O SE SO’OTAGA LOTO GATASI Aso Gafua Me 13
a. O le a le fa’ata’ita’iga fa’ale-Tusi Paia o loo fa’aaoga e Peteru e avea ma fa’ata’ita’iga mo le so’otaga a se avā i lana tane? 1 Peteru 3:4-6. Fa’amatala le paleni o loo fa’aalia i lenei so’otaga. Kenese 21:9-12.“O le fa’atonuga na tu’uina atu ia Apera’amo e fa’atatau i le paia tele o le so’otaga fa’alefa’aipoipoga, e tatau ona avea ma lesona mo augatupulaga uma lava. O loo fa’ailoa mai ai, o aiā ma le fiafiaga o lenei so’otaga, e tatau ona puipuia ma le fa’aeteete, i se tau e sili ona tele. O Sara, e na o ia lava le avā moni a Apera’amo. O ana aiā i le avea o ia ma avā ma tinā, e lē’i i ai se isi lava tagata na fa’atagaina e tofusia ai. Na ia ava i lana tane, ma o le mafua’aga lenei ua fa’ailoa mai ai o ia i le Feagaiga Fou, e avea ma fa’ata’ita’iga lelei. Peita’i na te lē’i mana’o e avatu lagona alofa o Apera’amo i se isi fafine, ma e lē’i a’oa’iina o ia e le Atua mo lona mana’o e tuli ese lē na fa’atautavā mai ia te ia.” – Patriarchs and Prophets, p. 147.b. O le a se mea e masani lava ona fa’anoanoa ai le tane i totonu o le li’o o le aiga ma fa’aleagaina ai lona igoa i luma o tagata? Fa’ataoto 14:1; 25:24; 27:15; fa’atusatusa i le 1 Peteru 3:4.“O le to’atele lava o tane ma fanau latou te lē o mauaina se mea e tosina i ai i le aiga, o ē o loo fa’afeiloa’iina i taimi uma lava e le otegia ma le muimui, latou te sa’ilia le fa’amafanafanaga ma fiafiaga i nofoaga i fafo atu o le aiga. . . . O le avā ma le tinā, o le fa’atumulia o ia i ona popolega o feau o le aiga, e masani ai lava ona ia lē manatunatu i uiga fa’aaloalo iti ia e avea ai le aiga o se nofoaga fiafia i le tane ma le fanau, tusa lava pe na te lē manatunatu i ona lagona lē fiafia uiga ese ma faigata, a’o fa’atasi ma i latou. A’o fa’aaluina atoa lona mafaufau i le sauniga o se meaai poo ni ofu e ofu, o le tane ma ona atali’i, e feoa’i atu i totonu o le fale ma toe o mai i fafo e fa’apei o ni tagata ese.“A’o foliga mai o loo fa’atinoina ma le ma’oti lelei e le tinā o le aiga ona tiute i le va’aiga i fafo, atonu o loo ia alaga a’e i taimi uma i le nofo pologa ua lafoina i ai o ia, ma ua ia so’ona fa’atelēina ai ona matafaioi ma ona tiute ua noatia i ai o ia, e ala i lona fa’atusatusaina o lona olaga ma le olaga lea ua ia manatu, o le olaga sili atu ona maualuga o fafine. . . . o lana galuega ma le olaga lea ua ia fa’aigoaina o le olaga sili atu ona maualuga o le fafine. . . . A’o ia fa’ananau atu ma le lē fa’amanuiaina mo se olaga e ese atu, o loo ia teufatuina ai se loto lē fa’amalieina agasala, ma faia ai lona aiga o se nofoaga matuā lē lelei lava mo lana tane ma lana fanau.” – The Adventist Home, p. 249.“O le avā a le faifeau na te lē o tu’uina atu atoa o ia i le Atua, e lē mafai ona ia fesoasoani i lana tane. A’o ia manatunatu i le aoga o le amoina o le satauro, ma fa’amamafa atu le tāua o le fa’afitia e le tagata o ia lava, o le fa’ata’ita’iga o aso ta’itasi a lana avā, e masani lava ona fete’ena’i ma ana lauga, ma fa’aumatiaina ai lona malosi o lana lauga.” – Gospel Workers, p. 210, [1892 edition.]
3. ITUAIGA FA’AMAUALUGA MATA’UTIA LE LEAGA Aso Lua Me 14
a. E fa’apefea ona fa’amatagofieina e se avā kerisiano ia lava? Fa’ataoto 31:25-29.“[O le avā] e tatau ona ia faia ma le vilivilita’i mea uma lava i lona malosi ina ia fusia atu lana tane ia te ia lava e ala i lona fa’amaoni atoa ia te ia ma lona fa’amaoni i le faia o lona aiga o se aiga fiafia ma tosina i ai lana tane.” – Testimonies for the Church, vol. 5, p. 598.“E lē o fiafia le Atua i le lē fa’atulaga lelei, fa’atalalē, ma le leai o se uiga ma’oti mae’ae’a i so’o se tagata lava. O nei uiga lē lelei o ni uiga leaga mata’utia lava ia, ma e aveesea ai le alofa o le tane mai i le avā, pe afai o le tane e fiafia i le fa’atulaga lelei. . . . O se avā ma se tinā, e lē mafai ona ia faia le aiga o se nofoaga e fetaui ma fiafia i ai, se’ivagana ua ia te ia se uiga o le fiafia i le fa’atulaga lelei, ma fa’atumau lona mamalu, ma lelei lana pulega; o lea la, o i latou uma lava e to’ilalo i nei vaega, ua tatau nei loa lava ona amata ona latou a’oa’oina i latou i lenei taula’iga.” – The Adventist Home, pp. 22, 23.b. O ai e masani lava ona taumafai se fafine e lē’i liua, e fa’atosina mai – ma o a i’uga e o’o mai ai? Fa’ataoto 7:6, 7, 10, 18, 19; 2 Tupu 9:30; Isaia 3:16-26.“O le a i ai fafine o le a avea ma mea faigaluega tau fa’aosooso, ma o le a latou faia le mea sili latou te mafaia ina ia fa’atosina ma manumaloina mai mafaufau o tane ia i latou.” – The Review and Herald, May 17, 1887.“O ofu pupula e fa’alialia ai, taugata, e masani lava ona fa’aosofia ai le tu’inanau i totonu o le loto o lē o loo ofuina, ma fafaguina ai lagona leaga maulalo i totonu o le loto o lē o loo va’ai atu i ai. O loo silafia e le Atua o le fa’afanoga o le amio, e masani lava ona amatalia i le tu’inanau agasala o le loto vi’i ma le fa’alialiavale fa’amaualuga i ofu.” – Child Guidance, p. 416.c. A’o foliga mai e lē o sa’ili ma le iloa le to’atele o fafine kerisiano ina ia fa’atosina ma mailei atu tane ia faia le mulilua, o le a le ituaiga fa’alialiavale fa’amaualuga ua lapata’ia ai i tatou uma lava? 1 Peteru 3:3; 1 Timoteo 2:9.“E leai se mea e sili ona avea ma pa pupuni tele o loo fa’alavelave ia te oe [ma lau tane] e fa’apei o lo oulua loto vi’i fa’alialiavale fa’amaualuga. E te lua fiafia uma i le fa’alialiavale; o lenei uiga e leai sona tofi i le tapua’iga lelei ma le agamalu.” – Testimonies for the Church, vol. 2, p. 493.“O le Tusi Paia o loo ia a’oa’oina mai le agamalu i ofu. . . . O lenei a’oa’oga o loo fa’asāina ai le fa’alialia i ofu, ma lanu pupula fa’alialiavale, ma teuga anoa’i so’ona fai. So’o se fuafuaga lava e fafauina ina ia tosina atu ai loto o tagata i lē o loo ofuina ofu, pe e fa’aosofia ai fo’i upu fa’avi’ivi’i ma vi’iga mai i tagata, e lē o aofia ai i le ofu agamalu lea e fa’atonu mai e le Upu a le Atua.“O le fa’afitia e le tagata o ia lava i ofu, o se vaega lea o lo tatou tiute fa’akerisiano. O le ofu i ofu faigofie ma alo ese mai ai i le fa’alialiavale o teuga i tautaliga, mama, filifili asoa ma so’o se teūga lava, o loo ō gatasi lea ma lo tatou fa’atuatuaga.” – Child Guidance, p. 423.
4. O LE TIUTE O LE TANE Aso Lulu Me 15
a. Ina ua mavae ona ole atu Peteru i avā, o le a le apoapoa’iga tāua o loo ia aumaia i tane – ma le i’uga fa’aleagaga o le lē amanaiaina o lenei apoapoa’iga? 1 Peteru 3:7.“Ia fesoasoani le tane i lana avā e ala i lona agaalofa ma ona uiga alofa lē mavae. Afai na te mana’o e fa’atumauina le malosi fa’afouina ma le uiga fiafia o lana avā, ina ia avea ai o ia e fa’apei o le susulu o le la i totonu o le aiga, ia fesoasoani o ia i lana avā i le tauaveina o ana avega. O lona agalelei ma lona fa’aaloalo alofa o le a avea o se fa’amalosiaga tāua lava ia te ia, ma o le fiafia o loo ia foa’iina atu o le a aumaia ai le olioli ma le filemu i lona lava loto.” – The Adventist Home, p. 218.b. Aumai se fa’ata’ita’iga o le auala e mafai ai ona faia e se tane lē talitonu se olaga fa’anoanoa mo lana avā. 1 Samuelu 25:3, 14, 17, 23-25.“Afai e sauā le tane, matuā mausali i ana fa’atonuga, ma faitio e fa’atatau i gaioiga a lana avā, e lē mafai ona ia maua lona fa’aaloalo ma lona alofa, ma o le so’otaga o le fa’aipoipoga o le a avea o se mea inosia i le avā. O le a ia lē alofa i lana tane, auā na te lē o taumafai ina ia faia o ia lava ina ia alofa atu i ai lana avā. O tane e tatau ona fa’autauta, mataala, ma tumau, fa’amaoni, ma alofa mutimutivale. E tatau ona latou fa’aalia le alofa ma le agalelei. . . . A i ai i le tane le amio fa’amaoni, loto mamā, si’itiaina o le mafaufau, lea e tatau ona maua e kerisiano moni uma lava, o le a fa’aalia fo’i i totonu o le so’otaga o le fa’aipoipoga. . . . O le a ia sa’ili e fa’atumauina lana avā i le ola maloloina ma le loto tele. O le a ia taumafai e tautalagia upu o fa’amafanafanaga, ina ia foafoaina se si’omaga o le filemu i totonu o le li’o o le aiga.” – Ibid., p. 228.c. O le a le uiga e tatau ona amio a’i se tane kerisiano moni lava aga’i i lana avā, ina ia osofia ai o ia e tali mai i se uiga lelei ia te ia? Efeso 5:25, 28, 33; Kolose 3:19.“O tane e tatau ona latou auiliiliina le Fa’aa’oa’o, ma ia latou saili ina ia latou iloa le uiga o le fa’ailoga lea o loo fa’ailoa mai i le tusi o Efeso. . . . O le tane e tatau ona avea ma Fa’aola i totonu o lona aiga. O le a ia tula’i ea i lona tulaga mamalu o le tane lelei na foa’i mai e le Atua, ma saili ai i taimi uma ina ia si’itiaina lana avā ma lana fanau? . . . Ia su’esu’e tane ma tamā ta’itasi uma lava ina ia malamalama i upu a Keriso, aua ne’i su’esu’e ina ia malamalama ai i se itu e tasi, e na o le manatunatu lea i le usita’i atu o le avā i lana tane, peita’i, o le iloa e fa’atatau i le maliu o Iesu i Kalevario, ia su’esu’e ai le tane ina ia malamalama ai i lona lava tulaga i totonu o le li’o o le aiga.” – Manuscript Releases, vol. 21, p. 216.
5. E LEAI SE “PULE” I TOTONU O LE AIGA KERISIANO Aso Tofi Me 16
a. O le a le mafana e tatau ona i ai le so’otaga i le va o le tane ma le avā? Kenese 2:23, 24; Mataio 19:4-6.“E lē tatau ona faia e le tane po’o le avā fo’i se aioiga mo le pule. Ua uma ona tu’uina mai e le Ali’i le tapula’a e tatau ona ta’ita’ia ai i lenei mataupu. O le tane e tatau ona ia alofa i lana avā e fa’apei ona alofa Keriso i le ekalesia. Ma e tatau ona fa’aaloalo ma alofa le avā i lana tane. O i la’ua uma e tatau ona fausiaina a’e le agaga o le agalelei, ma ia fa’anaunau ia aua lava ne’i fa’atiga pe fa’amanu’alia e le tasi le isi.” – The Adventist Home, pp. 106, 107.“E tatau ona i ai ia i tatou le Agaga o le Atua, afai e leai, o le a lē mafai lava ona tatou loto gatasi i totonu o le aiga. O le avā, afai o loo ia te ia le Agaga o Keriso, o le a ia fa’aeteete i ana upu; o le a ia puleaina lona lava loto, o le a ia usita’i, ae o le taimi lava lea e tasi o le a ia lē manatu ai o ia o se pologa, peita’i o ia o se pa’aga i lana tane. Afai o le tane o ia o se auauna a le Atua, o le a ia lē fia pule i lana avā; o le a ia lē loto ita e aunoa ma se mafua’aga ma fia fai fa’atonuga. E lē mafai ona tatou fa’atumauina le agaalofa i totonu o le aiga ma le tele o mea e popole i ai; mo le aiga, afai o loo afio ai iina le Agaga o le Ali’i, o se fa’atusa lea o le lagi. . . . Afai e sese le to’atasi, o le isi o le a ia fa’atinoina le onosa’i fa’apei o Keriso ma lē alu ese ai i se uiga lē alofa.“Aua ne’i taumafai le tane poo le avā na te faia se pule fa’amalosi i le isi. Aua lua te taumafai e fa’amalosi e le tasi le isi ina ia gaua’i atu i ou mana’oga. E lē mafai ona lua faia lenei tulaga ma fa’atumauina ai pea le alofa o le tasi i le isi. Ia agalelei, onosa’i, ma ia fa’amagalo, ia manatu i mana’oga o le isi, ma ia fa’aaloalo. E ala i le alofa tunoa o le Atua, e mafai ai ona lua manumalo i le fa’afiafiaina e le tasi o le isi, e fa’apei ona lua ta’utino i le lua fa’aipoipoga o le a lua faia.” – Ibid., p. 118.
FESILI TOE FA’AMANATU Aso Faraile Me 17
1. E fa’apefea ona sili atu ona fa’aalia i taimi uma e o’u uiga ma lo’u leo i lo’u to’alua, tapula’a ia ua fa’atonu manino mai e le Atua?2. Aisea e tatau ai ona sili atu ona vave lo’u ioeina o o’u sese ma ole atu mo le fa’amagaloga mai i lo’u to’alua?3. Aisea ua valaa’uina ai a’u e le Atua ina ia ou sauni/naunau e oti mo lo’u to’alua?4. E fa’apefea ona ou alo ese mai i lo’u mulilua i o’u manatunatuga ma ou lē fa’amaoni ai i lo’u to’alua?5. Aisea o le a avea ai o se filifiliga poto mo a’u ma lo’u to’alua lo ma manatunatu ma le tatalo po’o ma agasala i le loto vi’i ma le fa’alialiavale – i ofu, poto e kuka, po’o mea totino fo’i e pei o ta’avale, masini e fa’apei o komupiuta ma telefoni, fale, ma isi mea fa’apena?